Tone De Cooman : De Verblinde Ruimte / Plus Aveugle Que Prevu

def. versie affiche



Tijdloos wachten in een naamloze ruimte
Gezien: zaterdag 26 juni 2004 Espace Delvaux – 1170 Brussel

In 1890 verschijnt ‘Les aveugles’ van Maurits Maeterlinck (1862-1949). Het is het middenpaneel van drie korte symbolische drama’s, zonder eigenlijke intrige. Het stuk gaat over een excursie van 10 blinden naar een eiland, maar de gids laat hen halverwege in de steek. Dit gegeven werd de vertrekbasis van ‘Plus aveugle que prévu’. Onder leiding van de jonge theatermaker Tone De Cooman wordt de voorstelling gespeeld door een tiental patiënten van het Psychiatrisch Verzorgingstehuis Ter Kameren.
Uiteraard werden de patiënten bijgestaan door psychiaters, verpleegkundigen en het productieteam, maar zij blijven een groot aandeel behouden van het productieproces. Zo hebben zij kennis gemaakt met de tekst van Maeterlinck en zinnen uit het stuk gekozen waarmee zij zich sterk verbonden voelen. Ook verwekte een aantal voorlezingen wilde gedachten. Het resultaat is een voorstelling met loslopende zinnen. Opvallend is dat hiermee het onderliggende probleem van dergelijke patiënten schrijnend duidelijk wordt gemaakt: het tijdloos wachten in een naamloze ruimte. ‘Weet iemand hoe laat het is?’ wordt er bijvoorbeeld door iemand gevraagd. Waarop een ander antwoordt: ‘Ik weet dat ik honger heb en daarom is het laat’. En het verzorgingstehuis is voor hen geen gesloten instelling maar een Utopia. Prachtig voorbeeld om dit laatste te benadrukken is de man die de proloog en de epiloog verzorgt, te kleden in een pak dat uit de kleerkast van een kamerheer van Louis XIV kan zijn geplukt. Terwijl de overige acteurs uitgedost zijn in een wit kostuum, dat twijfelt tussen een herderscape en een spookmantel. Een idee van een acteur. Op een gegeven moment in het scheppingsproces maakte hij in plaaster een figuur uit Niemandsland en kijk, het beeld was vorm geworden.
‘Wat ziet men als men niet kijkt? Dat vraag ik me af.’ Het is nog een van de zovele inslaande zinnen uit deze voorstelling. Literair rammelen ze. Gelukkig maar. Een al te gepolijste afwerking zou een vals beeld creëren van de situatie waarin de patiënten zich bevinden. Het overgrote deel van deze minimonologen worden geprojecteerd op een videoscherm. Uit noodzaak. De meeste patiënten hebben, door het verlies van tijd en ruimte én door de medicatie, geen kans meer om teksten te memoriseren en ze op het juiste moment te debiteren. Maar de symbiose tussen levend spel en vlak vertoon is opvallend evenwichtig. De voorstelling wordt daarenboven boventiteld. Omdat de drie landstalen aan bod komen.
Jammer dat het bij drie voorstellingen is gebleven. Maar bedoeling is om van de eerste tot de laatste bouwsteen een videofilm te maken die in scholen, cultuurhuizen en psychiatrische instellingen vertoond kan worden. Zo wordt er gelukkig nog iets gered van een juweel van een voorstelling, in dit overigens bedroevend en beschamend theaterseizoen.

Guido Lauwaert


Plus aveugle que prévu – Productie: Verblinde Ruimte, i.s.m. vzw Marcel, Brussels collectief van sociaalartistieke projecten.


(DE TIJD, maandag 28 juni 2004)

© MARCEL 2004 - Contact Marcel / Webdesign NETLASH